Vụ án điệp viên Litvinenko (Kỳ cuối): Nhuốm màu chính trị

Lugovoi tố cáo Berezovsky và Litvinenko là điệp viên của Cơ quan tình báo Anh - Ảnh: Reuters

TT - Ngày 28-5-2007, Cơ quan công tố hoàng gia Anh đã chính thức gửi qua đường ngoại giao yêu cầu phía Nga dẫn độ công dân Nga Andrey Lugovoi - cựu nhân viên Cơ quan An ninh Liên bang Nga, người đã bị Anh chính thức buộc tội trong vụ đầu độc Litvinenko.

Nhưng Nga cho biết sẽ không dẫn độ công dân của mình ra nước ngoài theo hiến pháp Nga, và sẵn sàng đưa ra xét xử nghiêm minh Lugovoi hay bất kỳ ai khác có tội nếu được cung cấp đầy đủ bằng chứng.

>> Kỳ 1: Vụ đầu độc bí hiểm
>> Kỳ 2: Litvinenko là ai?

Lugovoi phản pháo

Đến ngày 31-5, sau khi biết tin mình bị buộc tội, Andrey Lugovoi đã họp báo tại Matxcơva. Ông này đưa ra những thông tin tố cáo tỉ phú Boris Berezovsky và Litvinenko là điệp viên của Cơ quan tình báo Anh MI-6, nhờ vậy hai người này dễ dàng được cư trú chính trị tại Anh.

Lugovoi cũng nói rằng MI-6 từng có ý định tuyển ông ta làm điệp viên và yêu cầu thu thập chứng cớ hồ sơ nhằm hạ uy tín Tổng thống Nga Vladimir Putin, nhưng ông ta đã từ chối “do không muốn phản bội tổ quốc”. Lugovoi cũng đưa ra ba giả thuyết về thủ phạm vụ đầu độc Litvinenko.

Đó là các cơ quan đặc vụ Anh (do thấy Litvinenko hay ba hoa “nhiều chuyện” và đang thoát dần sự kiểm soát của họ), mafia Nga (để trả thù vụ Litvinenko cung cấp cho cảnh sát Tây Ban Nha bằng chứng để xóa sổ băng đảng mafia người Nga tại nước này) và chính tỉ phú lưu vong Berezovsky (do Litvinenko “ăn ở hai lòng”, muốn tống tiền nhà tỉ phú này do nắm thông tin liên quan đến những hành vi phạm tội của Berezovsky có thể khiến cảnh sát Anh đồng ý dẫn độ tỉ phú lưu vong này về Nga). 

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov: “Vụ án Litvinenko hiện đang ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao Nga - Anh” - Ảnh: Reuters

Tuyên bố của Lugovoi là tin giật gân đối với báo chí, nhưng không gây bất ngờ cho các cơ quan bảo vệ pháp luật Nga cũng như Anh và những người khác.

Viện công tố Nga cho biết phần lớn những gì Lugovoi nói đã được kiểm chứng trong quá trình điều tra thẩm vấn từ trước đây, tuy nhiên các cơ quan bảo vệ pháp luật Nga cũng sẽ nghiên cứu và tiếp tục điều tra về những chi tiết đó trong một số vụ án hình sự khác.

Còn Cơ quan An ninh Anh cho rằng Lugovoi định dùng buổi họp báo nói trên để tung hỏa mù làm giảm bớt sự chú ý vào yêu cầu dẫn độ ông ta sang Anh. Dù không đưa ra lời bình luận chính thức nào, song họ cho chuyện Lugovoi nói cơ quan đặc vụ Anh nhúng tay vào vụ đầu độc Litvinenko là “nực cười”.

Cho dù những tuyên bố của Lugovoi có “tầm cỡ” đến thế nào đi nữa thì chưa chắc đã giúp được gì cho cơ quan điều tra hai nước Anh và Nga. Vấn đề chính yếu cần câu trả lời ở đây, đó là chất polonium bí hiểm đã từng theo sát Lugovoi đi mọi nơi kia từ đâu ra và làm thế nào chui được vào tách trà trong khách sạn Millenium ở London tối 1-11-2006 định mệnh đối với Litvinenko?

Công tác điều tra không thể nào chấm dứt ở đây, thậm chí nó còn trở nên phức tạp hơn. Đồng thời theo các nhà phân tích, “vụ án polonium” đã bị nhuốm màu chính trị.

“Chính trị hóa”

Liên quan đến lời buộc tội và yêu cầu dẫn độ Lugovoi của cơ quan công tố nước Anh, phía Nga tỏ thái độ sẽ không có chuyện dẫn độ công dân nước mình sang nước khác xét xử.

Đồng thời cơ quan ngoại giao Nga cũng lên tiếng chỉ trích Anh đã “chính trị hóa” vụ án hình sự này. Ngày 1-6-2007, tại Novo-Ogarevo ngoại ô Matxcơva, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố trong buổi gặp gỡ báo chí các nước G-8 rằng Nga sẽ không dẫn độ Lugovoi sang Anh, và tất cả công dân Nga nếu dính líu vào vụ sát hại Litvinenko sẽ bị xét xử ở Nga.

Ông nói: “Nếu các cơ quan bảo vệ pháp luật chúng tôi thu thập đủ bằng chứng để đưa bất cứ ai ra tòa, nếu có đầy đủ tài liệu về bất cứ một công dân Nga nào để có thể đưa ra xét xử thì chắc chắn việc đó sẽ được tiến hành.

Không cần yêu cầu giao nộp Lugovoi, mà nên gửi đầy đủ hồ sơ để chúng tôi có thể đưa vụ án ra tòa. Chúng tôi sẽ làm điều đó ngay tại nước Nga, và bất cứ ai có tội trong cái chết của Litvinenko sẽ bị kết án”.

Đồng thời tổng thống Nga cũng nhận xét rằng việc này đã bị chính trị hóa. Ông nói: “Nếu những người gửi cho chúng tôi yêu cầu này (về việc dẫn độ Lugovoi) không biết rằng hiến pháp Nga cấm giao nộp công dân mình sang các nước khác, có lẽ cần xem xét lại trình độ của họ. Còn nếu như họ biết mà vẫn làm như thế thì điều đó có nghĩa là một bước đi mang tính PR chính trị”.

Ông Putin còn nhận xét rằng toàn bộ trách nhiệm thuộc về phía Anh khi họ “cho phép lưu lại trên lãnh thổ mình một số lượng đáng kể những người qua đường, những kẻ gian lận và những tên khủng bố, từ đó đã làm nảy sinh những điều kiện gây nguy hiểm đến cuộc sống và sức khỏe các công dân của chính nước mình”.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov cũng nhận định vụ việc tuy bản chất là một vụ án hình sự, cần được các cơ quan chức năng điều tra và giải quyết, tuy nhiên đã bị phía Anh “chính trị hóa” và hiện đang ảnh hưởng đến quan hệ giữa hai nước.

Ngoại trưởng Nga cũng “lấy làm lạ” về lời phát biểu của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ hôm 5-6 kêu gọi Anh và Nga hợp tác với nhau để kết thúc vụ án Litvinenko, đề nghị hai bên “trao trả các công dân có yêu cầu dẫn độ”.

Vì theo đánh giá của ông Lavrov, Viện Công tố và các cơ quan chức năng Nga đã và đang hợp tác chặt chẽ với phía Anh trong  quá trình điều tra vụ án này, điều này cũng đã được phía Anh thừa nhận.

Phía Anh khẳng định đây là vụ án hình sự, không ảnh hưởng đến quan hệ giữa hai nước Nga và Anh, tuy nhiên đánh giá vụ án Litvinenko là “cực kỳ nguy hiểm” vì đe dọa hàng trăm người dân Anh và khách tới thủ đô London.

Đến giờ phút này, cho dù có vô vàn thông tin trên báo chí khắp thế giới, cho dù hai phía Anh - Nga và các cơ quan có trách nhiệm đưa ra rất nhiều tuyên bố và bình luận, song vụ án Litvinenko vẫn chưa thể coi là được khám phá và càng chưa thể kết thúc. “Tách trà polonium” vẫn còn là điều bí ẩn.

ĐỨC TÂM tổng hợp (từ RIA Novosti, News.ru)

• Litvinenko là ai? - (10/06)
• Vụ án điệp viên Litvinenko - Kỳ 1: Vụ đầu độc bí hiểm - (09/06)
•