Tuoi Tre Online - Kinh tế - Ngoại thương và kiểm soát lạm phát

Kinh tế

Ngoại thương và kiểm soát lạm phát

Nhập khẩu những mặt hàng thiết yếu như phân bón là điều phải làm, tránh tạo ra khan hiếm khiến giá cả tăng cao - Ảnh: TTXVN

Tăng trưởng kinh tế qua con đường xuất khẩu là sự chọn lựa chiến lược phát triển rất thành công của những nền kinh tế Đông Á, như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan.

Người ta đã nói đến một cách thán phục sự thần kỳ kinh tế của Nhật Bản trong thập niên 1960 và tán dương sự xuất hiện đầy tự hào của những con hổ châu Á như Hàn Quốc, Đài Loan, Hong Kong, Singapore trong thập niên 1990, gọi họ là những nước công nghiệp mới - NIC, những nền kinh tế đã bước vào thế giới công nghiệp phát triển bằng con đường xuất khẩu.

Họ đã có một chiến lược xuất khẩu rất thông minh với một lộ trình rõ ràng, đi từ xuất khẩu nguyên liệu, khoáng sản, sang xuất khẩu sản phẩm có hàm lượng lao động lớn, và cuối cùng là xuất khẩu sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao. Sự thành công của họ dựa trên một yếu tố rất then chốt là duy trì một hệ số ICOR thấp, có nghĩa là đồng vốn đầu tư khả dụng vào nền kinh tế mang lại một hiệu quả cao đối với sự tăng trưởng của GDP.

Nhưng tăng trưởng kinh tế bằng con đường xuất khẩu không phải là một sự chọn lựa dễ dàng. Bên cạnh nhiều thách thức khác, đẩy mạnh xuất khẩu đối với những nước đang phát triển, trong đó phần xuất khẩu nguyên liệu thô, khoáng sản, nông lâm hải sản chiếm tỷ trọng chủ yếu trong kim ngạch xuất khẩu, cũng đặt ra một vấn đề kinh tế vĩ mô là nguy cơ lạm phát gia tăng, đặc biệt là sự gia tăng giá cả lương thực thực phẩm vốn luôn luôn tạo áp lực nặng nề trên đời sống của người dân nghèo và trở thành một vấn đề mang tính chất xã hội và chính trị.

Khắc phục những hệ quả không mong muốn của một chiến lược đẩy mạnh xuất khẩu đối với giá cả trong nước không phải là điều dễ dàng, nếu không có một chính sách tỷ giá và một sự sử dụng dự trữ ngoại tệ quốc gia đúng đắn, phù hợp, một chiến lược công nghiệp hóa hiệu quả, một môi trường đầu tư cởi mở và trên hết là một ý chí tiết kiệm mạnh mẽ của toàn thể cộng đồng.

Kinh nghiệm của một số các nước đang phát triển ở châu Phi và các nước ở Nam Á khác mà sự chọn lựa chiến lược phát triển nửa vời, một mặt vẫn muốn tập trung đầu tư không hiệu quả cho những ngành công nghiệp nội địa nhằm thay thế nhập khẩu và bảo vệ chúng bằng các chính sách bảo hộ, mặt khác vẫn phải xuất khẩu nông sản và nguyên liệu thô vì nhu cầu ngoại tệ, nhưng vẫn không thể chuyển sang xuất khẩu sản phẩm hàm lượng công nghệ cao vì không còn vốn để đầu tư cho các ngành công nghiệp xuất khẩu, đã cho thấy một kết quả đáng buồn là tốc độ tăng trưởng kinh tế thấp, năng lực cạnh tranh của các ngành công nghiệp nội địa ngày càng kém, năng suất và thu nhập của người lao động không tăng nhiều trong khi tình hình lạm phát lại luôn luôn vượt khỏi tầm kiểm soát của Chính phủ.

Nước ta hiện nay đang thể hiện một quyết tâm chống lạm phát rất cao và Chính phủ đang vận dụng mọi biện pháp có thể để kiềm chế lạm phát. Tuy nhiên, hiện vẫn còn một số lúng túng trong việc áp dụng các biện pháp ngoại thương như một công cụ hỗ trợ để ổn định giá cả. Nhiều nhà phân tích cho rằng tình trạng lạm phát của nền kinh tế Việt Nam có thể có một nguyên nhân từ nhập khẩu, do tình hình giá dầu hỏa tăng mạnh, kéo theo sự tăng giá của những sản phẩm từ dầu và các sản phẩm và dịch vụ khác sử dụng nhiên liệu.

Khái niệm nhập khẩu lạm phát đang được phổ biến rộng rãi và điều này có thể khiến đưa đến một sự hiểu lầm là nếu hạn chế việc nhập khẩu hàng hóa giá cao từ nước ngoài, chúng ta có thể làm giảm bớt được tốc độ lạm phát của nền kinh tế nội địa. Nhận xét này chỉ có thể đúng với hai điều kiện sau đây: (1) Chúng ta có thể nhập khẩu được những loại hàng hóa tương tự với một giá thấp hơn và (2) Chúng ta có thể sản xuất từ trong nước những sản phẩm tương tự với một giá rẻ hơn để thay thế.

Trên thực tế, hai điều kiện này không xảy ra và việc nhập khẩu xăng dầu, phân bón với giá cao là không thể tránh được. Nếu không nhập khẩu các loại hàng thiết yếu này, chúng ta sẽ tạo nên sự khan hiếm trong nước và càng khiến cho giá cao hơn. Tuy nhiên, hạn chế nhập khẩu những mặt hàng xa xỉ khác để tiết kiệm ngoại tệ, giảm nhập siêu là điều nên làm, với hệ quả phải chấp nhận là sự tăng giá của các mặt hàng đó trên thị trường trong nước.

Điều hiển nhiên là trong khi xuất khẩu là một yếu tố góp phần gây ra lạm phát (nền kinh tế mất đi một lượng hàng hóa và được thêm một lượng tiền) thì nhập khẩu là một công cụ hữu hiệu làm giảm bớt lạm phát (nền kinh tế có thêm một lượng hàng hóa và giảm đi một lượng tiền). Như vậy, một chiến lược ngoại thương nhất định vào một thời điểm nhất định sẽ tạo ra tác động quan trọng đối với mục tiêu ổn định giá cả trong nước (kiểm soát lạm phát) và mục tiêu tăng trưởng kinh tế (phát triển sản xuất).

Thật ra, khó có thể thực hiện một sự đánh đổi giữa hai mục tiêu này vì mục tiêu nào cũng đều quan trọng và có những giá trị ưu tiên như nhau. Nếu chỉ đơn thuần sử dụng đồng ngoại tệ kiếm được qua việc xuất khẩu hàng hóa rồi nhập khẩu một số hàng hóa thay thế khác để thực hiện sự cân đối cung cầu trên thị trường, nhằm ổn định giá cả trước mắt, thì thật là vô nghĩa.

Kinh nghiệm thành công của các nền kinh tế Đông Á chỉ ra rằng đồng ngoại tệ kiếm được từ xuất khẩu khoáng sản, nguyên liệu thô, nông hải sản phải được dùng để mua máy móc thiết bị cho các ngành công nghiệp thâm dụng lao động (labour intensive) để có thể xuất khẩu các sản phẩm công nghiệp có hàm lượng lao động lớn. Những đồng ngoại tệ kiếm được từ việc xuất khẩu các sản phẩm có hàm lượng lao động lớn lại phải được tiếp tục sử dụng cho việc nhập khẩu máy móc thiết bị, quy trình công nghệ cao cho những ngành công nghiệp thâm dụng công nghệ hay thâm dụng vốn (technology intensive hay capital intensive) để những ngành này, trong một tương lai không xa có thể xuất khẩu những sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao.

Khoảng cách thời gian của những nỗ lực đầu tư nói trên thông thường đều gây ra một chu kỳ lạm phát. Những chu kỳ này được khắc phục bằng nỗ lực tiết kiệm của toàn thể cộng đồng dân tộc (cả nhà nước lẫn nhân dân), một sự cải cách thủ tục hành chính, một quyết tâm xây dựng cơ sở hạ tầng vật chất tốt (đường sá, điện nước, trường học, bệnh viện, hệ thống an sinh xã hội). Thời gian đầu tư sẽ được rút ngắn, hệ số ICOR sẽ giảm, hiệu quả của đầu tư sẽ tăng cao, tốc độ tăng trưởng kinh tế sẽ tiến rất nhanh và lạm phát sẽ được kiểm soát.

Bằng những nỗ lực vì lợi ích lâu dài của nền kinh tế đất nước, những biện pháp điều chỉnh ngắn hạn và chiến lược phát triển dài hạn mới có thể được kết hợp một cách đồng bộ và hài hòa để đạt được cả hai mục tiêu mà tất cả chúng ta đều mong muốn, đó là tăng trưởng và ổn định.

Theo HUỲNH BỬU SƠN
Doanh nhân Sài Gòn Cuồi tuần

Tin bài liên quan

* Tất cả...

Các tin khác

Trúng đậm cá mùa biển động

TT (Quảng Ngãi) - Liên tục hơn nửa tháng qua, nhiều tàu thuyền đánh bắt xa bờ ở huyện đảo Lý Sơn và xã Bình Châu, huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi) trúng đậm mùa cá nục, cá đỏ củ và cá thu. Sau mỗi đợt đánh bắt trở về, mỗi tàu có doanh thu 200-400 triệu đồng.

Xem tiếp »