Tuoi Tre Online - Chính trị - Xã hội - Ngày càng cạn kiệt, ngày thêm ô nhiễm

Đặt Tuổi Trẻ làm trang chủ

Chính trị - Xã hội

Nước ngầm sụt giảm nghiêm trọng - Bài 2:

Ngày càng cạn kiệt, ngày thêm ô nhiễm

Biểu đồ mực nước ngầm sụt giảm qua thời gian ở điểm quan trắc tại huyện Bình Chánh (TP.HCM) - Đồ họa: T.N.K.

TT - Kết quả quan trắc của Trung tâm Quan trắc và dự báo tài nguyên nước (Bộ TN-MT) cho thấy mực nước ngầm tại một số nơi của Hà Nội đã sụt giảm tới 6m trong 10 năm, tại TP.HCM có nơi sụt giảm tới hơn 10m.

Chất lượng nước ngầm tại đồng bằng sông Cửu Long cũng đang trong tình trạng báo động.

>> Bài 1: Đua nhau khoan giếng

“Nếu chúng ta không có biện pháp kiểm soát, quản lý việc khai thác và sử dụng nước ngầm hiệu quả, ngoài việc nguồn nước ngầm bị ô nhiễm, nhiễm mặn, còn có thể bị cạn kiệt” - tiến sĩ Lê Anh Tuấn, Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu Trường ĐH Cần Thơ, cảnh báo.

Khoan sâu mới có nước

Theo TS Nguyễn Văn Đản - liên đoàn trưởng Liên đoàn Quy hoạch và điều tra tài nguyên nước miền Bắc (Bộ TN-MT), Hà Nội là nơi có nguồn nước ngầm phong phú nhưng cũng là nơi khai thác nước ngầm mạnh nhất với lưu lượng khai thác lên tới 750.000-800.000m³/ngày đêm. Một số giếng khai thác nước ở khu vực nội thành như Pháp Vân, Hạ Đình, Ngọc Hà, Mai Dịch đã không còn đủ lượng nước để khai thác đúng với công suất thiết kế. Theo các chuyên gia ngành nước, sự sụt giảm nước ngầm cục bộ xuất hiện ở khá nhiều khu vực trong suốt thời gian dài.

TS Nguyễn Thị Hạ, phụ trách Trung tâm Quan trắc và dự báo tài nguyên nước thuộc Trung tâm Quy hoạch và điều tra tài nguyên nước (Bộ TN-MT), cho biết năm 1997 mực nước ngầm tại bãi giếng khai thác nước của Nhà máy nước Hạ Đình (khu vực phía nam Hà Nội) có độ sâu 29m, năm 2002 sụt thêm 3m (32m), và đến năm 2007 sụt giảm thêm 3m nữa khi độ sâu đo được lên tới 35,2m.

Như vậy trong khoảng 10 năm, mực nước ngầm tại đây bị sụt giảm tới 6m. Tại bãi giếng khoan Nhà máy nước Pháp Vân (cũng thuộc khu vực phía nam Hà Nội) mực nước ngầm bị sụt giảm hơn 1m chỉ trong một năm (2005-2006).

Theo ghi nhận của PV Tuổi Trẻ, tại các xã Kim Chung (H.Đông Anh) và phường Định Công (Q.Hoàng Mai) Hà Nội, hiện tượng nước ngầm sụt giảm được các hộ dân mô tả: “Mỗi lần khoan giếng chỉ dùng được 4-5 năm, sau đó hút không thấy nước, nguồn nước hút được rất nhiều cặn bẩn, thậm chí có cả cặn bùn nên buộc phải khoan vị trí khác với độ sâu tăng thêm hàng chục mét mới có nước”.

Trong khi đó, kết quả 16 trạm quan trắc của Chi cục Bảo vệ môi trường TP.HCM cho thấy tình trạng sụt giảm nước ngầm cũng diễn ra đáng kể, nhất là tầng nước pleistocen (tầng trên), dù tầng này được bổ sung bởi lượng mưa hằng năm. Cụ thể năm 2008, khu vực Đông Thạnh (huyện Hóc Môn), Tân Tạo (Q.Bình Tân), Long Thạnh Mỹ (Q.9) có mực nước ngầm bị hạ thấp từ 0,25-0,6m so với năm 2007; năm 2009 mực nước ngầm tại nhiều khu vực này tiếp tục bị giảm, sâu nhất gần 3m.

Riêng tầng nước pliocen (tầng trung) tại huyện Bình Chánh, hiện độ sâu mực nước là 17,67m (sụt giảm 2,03m so với năm 2007). Tại công trình quan trắc này, mực nước sụt giảm tới hơn 13m trong vòng 13 năm trở lại đây. Anh Phạm Huy Phúc (nhà trên hương lộ 2, P.Bình Trị Đông A, Q.Bình Tân) cho biết đã khoan giếng từ năm 2000.

Lúc đầu nước giếng rất tốt, bơm dễ dàng, chỉ cần 20 phút là bơm được 2m³ nước. Nhưng thời gian gần đây bơm hơn 30 phút nước vẫn chưa đầy bồn, và phải dùng các dụng cụ lọc lại mới dám sử dụng cho tắm giặt.

Các nhà nghiên cứu ở Đại học Thủy lợi cảnh báo nước ngầm khu vực ĐBSCL đã sụt hơn 10m. Nếu không có biện pháp quản lý cấp bách, nước ngầm sẽ sụt xuống “mực nước chết” trong năm năm nữa. Theo TS Lê Anh Tuấn - Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu Trường ĐH Cần Thơ, ngày trước nhiều giếng khoan ở vùng ven biển như Sóc Trăng, Cà Mau có hiện tượng nước ngầm tự trào lên nhưng bây giờ các nơi này hầu như không còn nữa. Lý do: mực nước và áp lực nước ngầm đã giảm sút lớn. Đó là hệ quả của việc nguồn nước ngọt trên mặt bị giảm và tình trạng khai thác nước ngầm bừa bãi.

Nước nhiễm nhiều chất độc hại

Nhà máy nước khai thác nước ô nhiễm

TS Nguyễn Văn Đản cho biết tại hai nhà máy nước khu vực phía nam Hà Nội là Pháp Vân và Hạ Đình bị nhiễm bẩn nước ngầm, ông đã có đề nghị dừng khai thác nhưng cả hai nhà máy này mới chỉ giảm công suất.

Trong khi đó, theo GS.TS Lê Huy Bá - viện trưởng Viện Khoa học công nghệ và quản lý môi trường (ĐH Công nghiệp TP.HCM) - trong 500 mẫu phân tích nước giếng tại tỉnh An Giang mới đây có đến gần 50% mẫu có dấu hiệu nhiễm asen, có mẫu nồng độ asen lên đến 30ppm. Đây là một trong những hóa chất có khả năng gây bệnh ung thư.

Theo Chi cục Bảo vệ môi trường TP.HCM, kết quả quan trắc độ pH ở tầng pleistocen trong năm 2008 khá thấp, dao động 4,3-7,4 (tiêu chuẩn 6,5-8,5). Có đến 81% kết quả phân tích về pH và tổng chất rắn hòa tan của 16 trạm quan trắc không đạt tiêu chuẩn nước ngầm cho phép.

Trong đó, nhiều hóa chất độc hại trong nước ngầm cũng tăng đáng kể, nhất là nitrat, amoniac. Cũng trong năm 2008, tại trạm Tân Sơn Nhất và Phú Thọ có nồng độ nitrat tăng từ 3,5-4,1 lần so với năm 2007. Đến quý 1-2009, nồng độ nitrat tiếp tục tăng một cách đáng quan ngại.

Cụ thể như hàm lượng nitrat đo được tại trạm quan trắc Tân Sơn Nhất là 23,3mg/l, tại trạm Tân Phú Trung nồng độ nitrat 33,3mg/l và tại trạm Phú Thọ có nồng độ nitrat cao nhất là 69,6mg/l (theo tiêu chuẩn cho phép, nồng độ nitrat trong nước ngầm <15mg/l). Chi cục Bảo vệ môi trường TP.HCM nhận định nhiều khả năng những khu vực này bị nhiễm chất thải sinh hoạt rất nặng.

Từ năm 2005 đến nay, Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn đã phải ngưng hoạt động gần chục trạm khai thác nước ngầm vì nhiễm amoniac.

Cũng theo Chi cục Bảo vệ môi trường TP.HCM, trong năm 2008 ngoài hai khu vực Tân Phú Trung (Q.Tân Phú) và Thới Tam Thôn (huyện Hóc Môn) có chất lượng nước ngầm ở tầng pleistocen tương đối tốt; còn chất lượng nước ngầm tại 14 khu vực quan trắc còn lại ngày càng xấu đi, mức độ ô nhiễm hữu cơ và vi sinh do chất thải sinh hoạt ngày càng tăng, đặc biệt là khu vực gần các bãi rác Gò Cát và Đông Thạnh. Điều đáng nói tầng pleistocen là tầng nước mà đa số người dân thường dùng.

Chưa dừng lại ở đó, kết quả quan trắc mực nước của quý 1-2009 cho thấy mực nước cũng như chất lượng nước tại nhiều khu vực của TP.HCM tiếp tục diễn biến theo chiều hướng xấu. Độ pH đo được tại các trạm quan trắc tiếp tục hạ thấp, hàm lượng coliform, fecal coli... đều tăng và không đạt tiêu chuẩn cho phép. Đặc biệt, tình trạng nhiễm mặn, nhiễm phèn ngày càng trở nên phổ biến tại các vùng ngoại thành như: Hóc Môn, Bình Chánh, Bình Tân... Tại một số khu vực thuộc huyện Bình Chánh có sự trồi ống ở các vị trí khoan giếng, chứng tỏ mặt đất bị hạ thấp, lún - một trong những nguyên nhân do khai thác nước ngầm.

Trong khi đó, theo ông Lý Nhạn - phó giám đốc Sở TN-MT tỉnh Cà Mau, hiện một số nơi nước ngầm tầng nông bị nhiễm vi sinh. Đó là khu vực trạm cấp nước đường An Dương Vương, Lê Hồng Phong, ấp 4, xã Tắc Vân; điểm cấp nước sạch gần trạm y tế xã Tân Thành trên địa bàn TP Cà Mau và một số trạm cấp nước khu vực ven biển ở huyện Đầm Dơi, Trần Văn Thời, U Minh... bị nhiễm coliform vượt mức cho phép trên năm lần.

Chính việc khoan giếng ngầm vô tội vạ nên các thợ khoan “chui” cứ khoan theo cảm tính, thấy nơi nào không có nước liền rút giàn khoan để khoan chỗ khác, bỏ lại lỗ thủng tạo ra hiện tượng thông tầng làm nước ngầm nhiễm mặn, nhiễm vi sinh...

Nhóm PV TUỔI TRẺ

(còn tiếp)

Các tin khác

Điểm yếu lớn nhất của bạn là gì?

TT - “Thường cãi chày cãi cối, rất khó nhận ra những sai trái hay lỗi lầm làm phương hại đến người khác”, ông Mitshuharu nói về một thói quen chưa tốt của nhiều người trẻ.