Tuoi Tre Online - Thời sự suy nghĩ

Thời sự suy nghĩ

Nhân vật thứ ba

TT - Đây là câu chuyện về cách làm việc, cách tham khảo ý kiến... trong lĩnh vực giáo dục ở VN hiện nay.

Tháng 5-2009, Bộ GD-ĐT đã soạn thảo “Đề án cơ chế tài chính” với nội dung cơ bản là tăng học phí. Bộ đã tổ chức cầu truyền hình để tham khảo chủ yếu ý kiến của các hiệu trưởng đại học và giám đốc các sở GD-ĐT, là những người cũng giống như bộ, ở chỗ liên quan đến việc chi tiêu thêm nguồn thu từ học phí nếu học phí được tăng lên.

Thế nên cũng thật dễ hiểu, tại cầu truyền hình đó có vị hiệu trưởng ĐH - nhân vật “thứ nhất” - đã phát biểu, đại ý: tăng học phí như vậy vẫn chưa đủ.

Vậy là trong câu chuyện này, cơ bản chỉ có nhân vật “thứ nhất”. Đến nhân vật “thứ hai” là người trả học phí, chỉ có được một bóng dáng khá mờ nhạt.

Gần đây nhất (24-9-2009), tại hội nghị đánh giá ba năm thực hiện “Chương trình - sách giáo khoa THPT”, một phóng viên hỏi một vị GS biên soạn sách: “Nhiều ý kiến cho rằng chương trình - sách giáo khoa hiện nay là nặng nề và quá tải đối với người học?”. Vị GS đã trả lời đại ý: Nếu nói nặng là do một ngày chỉ học một buổi ở lớp, do bố trí còn ít tiết cho môn học đó (môn GS có biên soạn sách) so với môn học khác... Và muốn giảm tải thì có thể học thêm giờ, tương tự như yêu cầu gánh 50kg lúa trong 1 giờ thì chia nhỏ ra để gánh trong 2 giờ.

Nhưng các em học sinh hiện nay đang còn có yêu cầu một ngày phải “gánh lúa” trong hơn 6 giờ kia! Và cũng không biết đã hỏi ý kiến của phụ huynh và các em học sinh chưa: Muốn giảm tải thì các em, thay vì một ngày học 6 tiết ở lớp, nên học một ngày 10 tiết ở lớp, sau đó sẽ tự học (?). Hơn nữa, trong 10 tiết học này không biết có được đến 1-2 tiết gì đó hay không liên quan trực tiếp đến chuyện “học làm người”, mặc dù ta vẫn nói giáo dục phổ thông trước hết là học để làm người!

Tuy nhiên, điều đang muốn nói ở đây là, cả trong câu chuyện này, cơ bản cũng lại chỉ có nhân vật “thứ nhất”. Không rõ trong hội nghị đó có nhân vật “thứ hai” là người học hay không, nhưng cũng chưa thấy bóng dáng của họ.

Trong khi đó, thế giới ngày nay, chẳng những có tham khảo ý kiến của nhân vật “thứ hai” mà còn rất coi trọng ý kiến của “nhân vật thứ ba”. Khi đánh giá chất lượng ở một cơ sở giáo dục nào đó thì chủ yếu người ta lại lấy ý kiến của một tổ đánh giá độc lập, như là “nhân vật thứ ba”.

Chính vì vậy mà luật “Tập đoàn các ĐH công lập quốc gia” ở Malaysia (4-2004) có quy định: “Cơ sở ĐH sẽ được phân phối ngân sách nhà nước theo đánh giá của thành phần thứ ba” (mà không phải là bộ quản lý). Ngay cả khi viết một đề cương nghiên cứu để xin tài trợ kinh phí, trong phần biện luận về sự cần thiết của đề tài, người ta cũng khuyên là nên có trích dẫn ý kiến của “nhân vật thứ ba”...

Vì vậy mà cứ suy nghĩ mãi: Sao thế giới thường có đến ba mà ta thường chỉ có một?

BÙI NGUYÊN HÙNG