Tuoi Tre Online - Chính trị - Xã hội - Hải quan điện tử chưa như mong muốn

Chính trị - Xã hội

Hải quan điện tử chưa như mong muốn

TT - Cách đây năm năm, khi xây dựng hải quan điện tử (HQĐT), lãnh đạo Cục Hải quan TP.HCM chủ trương chuyển dần quy trình làm thủ tục hải quan từ thủ công sang tự động hóa nhằm công khai, minh bạch thủ tục, hạn chế nhũng nhiễu, tiêu cực. Thực tế HQĐT dù có chuyển biến nhưng vẫn chưa đạt được mục tiêu như mong muốn.

Mặc dù áp dụng tự động trong thủ tục hải quan nhưng nhiều khâu quan trọng vẫn phải thực hiện thủ công nên các doanh nghiệp phải đến Chi cục Hải quan điện tử để chờ đợi. Trong ảnh: các doanh nghiệp đợi in tờ khai thông quan, ký xác nhận, đóng dấu... tại Chi cục Hải quan điện tử - Ảnh: H.K.

Chiều 4-11, có mặt tại khu vực đội nghiệp vụ thông quan thuộc Chi cục HQĐT (74 Hai Bà Trưng, Q.1, TP.HCM), chúng tôi gặp một số doanh nghiệp (DN) đang ngồi đợi để nhận tờ khai thông quan. Anh V., một nhân viên làm dịch vụ giao nhận, cho biết hàng của anh đã thông quan cách đây hai ngày nhưng còn phải đợi cán bộ hải quan in lệnh thông quan từ hệ thống, đóng dấu thông quan. Do chưa có tờ khai thông quan nên không thể tiến hành các bước thủ tục tiếp theo để giải tỏa hàng hóa.

Chưa hấp dẫn doanh nghiệp

Để cải cách HQĐT, tới đây ngành hải quan sẽ đưa vào áp dụng dự án máy soi container tập trung tại cửa khẩu Cát Lái. Trong quá trình kiểm hóa, máy soi container nếu nghi ngờ có dấu hiệu gian lận thương mại thì tiếp tục mở container ra để soi kiện. Nếu vẫn còn nghi ngờ thì cho kiểm tra thủ công.

Ông P., một chủ DN nhập khẩu máy móc, cho biết trước đây DN ông có tham gia HQĐT, nhưng sau vài lần chạy tới chạy lui bổ sung hồ sơ rồi cũng phải cùng công chức hải quan xuống bãi (các cửa khẩu cảng) để kiểm hàng, rồi chầu chực in tờ khai, ký thông quan... Thấy không thuận lợi là bao nên ông quay trở lại làm thủ công (mở tờ khai tại chi cục hải quan các cửa khẩu để kiểm hóa thủ công).

Nhiều DN chuyên nhập các mặt hàng có điều kiện, hàng phải kiểm tra thường chọn hải quan cửa khẩu nơi hàng hóa đến để mở tờ khai hơn là chọn HQĐT.

Ông B., chủ DN nhập khẩu xe đã qua sử dụng, cho biết: “Hàng của tôi chủ yếu nằm luồng đỏ nên thường mở tờ khai tại cửa khẩu cho tiện vì đường nào cũng phải kiểm tra (thủ công). Nếu đăng ký tờ khai qua HQĐT phải mất thời gian đến Chi cục HQĐT liên hệ với công chức kiểm hóa rồi cùng xuống bãi kiểm hàng. Sau khi kiểm hóa xong lại phải chạy về Chi cục HQĐT chờ in tờ khai thông quan, đóng dấu... Từ công đoạn thủ công (kiểm hóa, kiểm soát...), DN chúng tôi cũng phải “biết điều” với cán bộ hải quan thì mới không bị hành hoặc ngâm lâu. Nói chung cũng nhiêu khê, mất nhiều thời gian lắm”.

Nhiều DN đăng ký HQĐT phàn nàn khi có thông báo hàng của họ thuộc loại phải kiểm tra (luồng đỏ) họ phải đến Chi cục HQĐT liên hệ công chức kiểm hóa để xem lại hồ sơ, hẹn ngày, giờ xuống bãi kiểm hóa. Nhiều DN chủ quan xuống bãi trước rồi liên lạc bằng điện thoại với công chức được phân công kiểm hóa nhưng không phải lúc nào cũng gặp. Rồi thời gian di chuyển từ Chi cục HQĐT đến các cảng thường rất xa nên không tránh khỏi cảnh chờ đợi.

Một số DN cho rằng đường truyền của hệ thống HQĐT chậm, thỉnh thoảng bị treo nên khó giao dịch. Nhiều DN (đặc biệt là DN nước ngoài) ngại tham gia HQĐT vì sợ lộ thông tin, dữ liệu về DN.

Còn thủ công

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Đỗ Hữu Toàn, chi cục trưởng Chi cục HQĐT, cho biết hiện nay mới chỉ có 370 DN tham gia HQĐT.

Giải thích về con số khiêm tốn này, ông Toàn cho biết: “Một trong những lý do khiến nhiều DN còn ngại tham gia HQĐT là hệ thống đường truyền của các đơn vị cung cấp dịch vụ còn chậm, thỉnh thoảng xảy ra trục trặc. Trong khi đó, việc liên thông dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước chưa hoàn thiện nên DN phải lên xuống, chờ đợi thêm các công đoạn in tờ khai, chữ ký xác nhận thông quan trên tờ khai hải quan, đóng dấu... Hơn nữa, một số công đoạn vẫn phải kiểm tra thủ công. Cụ thể, đối với hàng hóa phải kiểm tra thì công chức kiểm hóa phải tiếp xúc trực tiếp với DN (kiểm hóa, ký tờ khai thông quan...)”.

Trả lời câu hỏi có không sự móc ngoặc giữa cán bộ, công chức hải quan với DN để chuyển lệnh hình thức từ luồng đỏ (kiểm tra xác suất hàng hóa từ 5-10% và 100%) sang luồng vàng (kiểm tra thuế) hoặc xanh (miễn kiểm tra), ông Toàn khẳng định: “Việc phân luồng để đưa ra lệnh hình thức do các tiêu chí quản lý rủi ro giám sát. Do đó cán bộ, công chức hải quan không thể đưa ra lệnh hình thức một cách cảm tính, chủ quan được. Hơn nữa hệ thống HQĐT chỉ cho phép nâng mức độ lệnh hình thức từ thấp đến cao theo thứ tự từ luồng xanh, vàng và đỏ chứ không thể can thiệp từ cao xuống thấp được”.

Theo ông Toàn, để hạn chế tiêu cực, ngoài việc áp dụng tự động hóa thủ tục cần phải hoàn thiện mô hình quản lý rủi ro, hoàn thiện thông tin giữa các cơ quan quản lý nhà nước. Về con người, mỗi cán bộ, công chức phải thường xuyên ý thức được trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp của mình để không “nhúng chàm”.

Công chức hải quan gây thiệt hại cho doanh nghiệp phải bồi thường

Là chủ một doanh nghiệp sản xuất và xuất nhập khẩu từ năm 1997 đến nay, tôi rất hiểu tình cảnh của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trước nạn nhiễu của công chức hải quan. Để hạn chế nạn này, tôi đề nghị một số giải pháp như sa nhũng u:

- Trả lương khoán kèm chế độ đền bù thiệt hại (cho doanh nghiệp) đối với nhân viên hải quan ở các khâu tiếp xúc với khách hàng. Theo đó, nhân viên hải quan giải quyết càng nhiều hồ sơ trong ngày thì lương càng cao, và nếu gây thiệt hại (hàng hóa, tiền bạc, thời gian...) cho doanh nghiệp thì phải đền bù bằng tiền cá nhân.

- Khuyến khích doanh nghiệp khởi kiện nhân viên hải quan ra tòa khi họ làm việc tắc trách, sai sót gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

- Công khai những sai phạm của nhân viên hải quan và các hình thức xử lý trên các phương tiện thông tin đại chúng cho mọi người biết, giám sát.

Lê Kim Lực (btd2bt@...)

HOÀNG KHƯƠNG

------------------------------------

* Tin bài liên quan:

>> Không chi không xong
>> Bí mật mà ai cũng biết
>> “Trả giá chung chi”: Sẽ buộc thôi việc một số cán bộ
>> Xơi hoài, không ngán
>> Trả giá “chung chi”
>> Chuyện chung chi: Khâu nào cũng tốn tiền

Các tin khác

Điểm yếu lớn nhất của bạn là gì?

TT - “Thường cãi chày cãi cối, rất khó nhận ra những sai trái hay lỗi lầm làm phương hại đến người khác”, ông Mitshuharu nói về một thói quen chưa tốt của nhiều người trẻ.