Tuoi Tre Online - Chính trị - Xã hội - Vắt sức trẻ em: giải quyết thế nào?

Chính trị - Xã hội

Vắt sức trẻ em: giải quyết thế nào?

Kỳ 1: Cái khó ló... cái sai

TT - Nhiều trẻ vị thành niên mỗi ngày đang phải mài mòn tuổi thơ của mình trong những xưởng may từ sáng sớm tới tối khuya. Điều này trở thành chuyện bình thường trong khi Luật lao động quy định trẻ em 15 tuổi không làm quá 7giờ/ngày. Tại sao?

Em gái này phải làm việc cả ngày lẫn đêm tại một căn nhà trọ là cơ sở may ở P.Bình Hưng Hòa, Q.Bình Tân - Ảnh: Võ Hương

>> Nhiều trẻ làm việc 14 giờ/ngày
>> Xưởng “hành xác” trẻ thơ

Ở các cơ sở may gia công tại nhiều quận huyện của TP.HCM, hầu hết trẻ em đều phải làm việc 14 giờ/ngày trong môi trường chật chội, nóng nực, thiếu ánh sáng. Các chủ cơ sở đều công khai thừa nhận các em không có hợp đồng lao động, phải làm việc liên tục suốt cả tuần.

Chuyện bình thường

Trẻ em 15 tuổi không làm quá 7giờ/ngày

Luật lao động năm 2002 quy định độ tuổi lao động tối thiểu là 15, phải có hợp đồng lao động, riêng những công việc nặng nhọc, độc hại phải là 18 tuổi. Vi phạm những quy định này sẽ bị xử phạt về hành chính hoặc hình sự.

Theo các quy định, trẻ em đủ 15 tuổi làm việc không quá 7 giờ/ngày và không quá 42 giờ/tuần. Riêng đối với các em dưới 15 tuổi chỉ được phép làm không quá 4 giờ/ngày và 24 giờ/tuần (chỉ cho phép làm trong một số ngành như múa, hát, xiếc, sân khấu, điện ảnh, chấm men gốm, cưa vỏ trai, vẽ tranh sơn mài, thêu, ren, mỹ nghệ, vận động viên năng khiếu). Trẻ em dưới 15 tuổi tuyệt đối không được làm thêm giờ hoặc làm việc ban đêm.

Lý do nhiều chủ cơ sở đưa ra khi phải sử dụng lao động trẻ em làm việc quá giờ là do khó thuê lao động chính, thuê lao động trẻ em để giảm giá nhân công và để lấy công làm lời.

Vợ chồng ông Hoàng Văn Hạnh, chủ cơ sở may gia công ở P.13, Q.Tân Bình - nơi sử dụng nhiều lao động trẻ em, nói: “Chúng tôi làm ở đây tám năm rồi, chỉ đủ ăn nên không có giấy phép kinh doanh gì cả. Có ai kiểm tra lao động đâu, có ai nói với tôi sử dụng lao động độ tuổi bao nhiêu thì phải lao động mỗi ngày bao nhiêu tiếng đâu?”. Ông Hạnh tỉnh bơ: “Ở đây làm việc đến 12g đêm đấy. Có sao đâu?”.

Ông bà Á - chủ cơ sở vắt sổ ở P.Phú Thạnh, Q.Tân Phú - cho rằng: “Đâu cũng vậy, các cơ sở may trong TP ai cũng sử dụng lao động trẻ em làm việc đến 12g đêm cả”. Cô Đặng Thị Hải Lý, chủ cơ sở may tại khu phố 4, P.Bình Hưng Hòa, Q.Bình Tân, thật thà cho biết: “Các em làm việc đến 12g đêm là chuyện bình thường, khi còn nhỏ tôi cũng làm như thế”. Cô chủ trẻ này gần như không biết tí gì về Luật lao động, về quy định phải đăng ký kinh doanh, đăng ký sử dụng lao động với địa phương hay phải ký hợp đồng lao động khi thuê mướn lao động trẻ em.

Tuy hiếm nhưng cũng có chủ cơ sở tự tiết giảm thời gian lao động cho các em. Ông Võ Văn Chương - chủ cơ sở may gia công tại nhà không số thuộc khu phố 4, P.Bình Hưng Hòa - nói: “Tôi cho các em làm việc đến gần 11g đêm thay vì 1-2g sáng như vài cơ sở bên cạnh. Biết như vậy là vi phạm Luật lao động nhưng không thể làm khác hơn”.

Cúi gằm mặt, căng mắt với từng đường kim mũi chỉ, tuổi thơ của các em là những ngày tháng làm việc tới khuya. Trong ảnh: tại một cơ sở may ở KP4, P.Bình Hưng Hòa, Q.Bình Tân, TP.HCM - Ảnh: Võ Hương

Chỉ tội cái nghèo

Ở xã Vinh Hưng, huyện Phú Lộc (Thừa Thiên - Huế) không chỉ trường hợp em Nguyễn Văn Đen phải vào TP.HCM làm việc đến nỗi kiệt sức như báo Tuổi Trẻ nêu. Cũng không phải chỉ ở Vinh Hưng mà các xã vùng ven biển và đầm phá Tam Giang - Cầu Hai không nơi đâu không có trẻ em bỏ học vào TP.HCM mưu sinh.

Ngay từ đầu thôn Diêm Trường, quê em Nguyễn Văn Đen, người dân đã chỉ vanh vách nhà nào có trẻ đi làm ở TP.HCM. Anh Phạm Văn Anh - một người dân trong thôn - nói nhà có sáu đứa con, đứa con gái đầu 13 tuổi vừa theo ông cậu vào Sài Gòn học nghề, làm thuê. “Mỗi năm con bé được trả 5 triệu đồng, biết là cực cho con nhưng mình cũng yên tâm vì gửi nó cho cậu, chỗ ruột rà chắc không đến nỗi nào” - anh Anh giải thích.

Nghe chuyện, bố anh Anh, ông Phạm Thứ, bức xúc kể rằng ông có đứa cháu ngoại tên Trần Cơ từng bị đối xử thậm tệ nơi xứ người. Theo ông Thứ, Trần Cơ học hết lớp 5, năm nay chừng 14 tuổi. Tết âm lịch vừa qua, có một chủ tiệm may đến nói cho Cơ vào TP.HCM phụ giúp việc may vá, mỗi năm tiền công 10 triệu đồng, giờ giấc thì sáng làm từ 7g-11g, chiều từ 13g-19g.

“Thế nhưng cách nay ba tháng, cháu Cơ điện ra biểu không phải rứa, cháu phải làm đến 1-2g sáng, sức không chịu nổi, xin về thì ông chủ không cho. Ngược lại, ông chủ còn biểu muốn đi phải đền tiền xe từ quê vào, rồi tiền ăn, tiền học nghề mấy tháng nay. Chị ruột Cơ ở trong nớ phải nhờ công an đến giải cứu. Hiện nó đã đi may thuê chỗ khác cùng với người chị” - ông Thứ kể.

Ông Huỳnh Diện, trưởng thôn Trung Hưng (xã Vinh Hưng), tâm sự: “Toàn thôn có đến trên 100 nhà có con em nghỉ học ngang lớp 5, lớp 6 rồi vào Sài Gòn làm ăn. Nói thật tình chứ cả thôn ni chỉ có chừng 30 hộ đủ ăn. Nhà nghèo, đông con, khó khăn quá nên mới vậy...”. Lời giải thích của ông trưởng thôn Trung Hưng có thể gặp ở bất cứ nơi đâu trên suốt chiều dài các xã ven đầm phá Tam Giang - Cầu Hai. Ở đâu người dân cũng chung câu trả lời rằng “nhà nghèo quá, ở quê lại không có việc nên chỉ biết vào đó (TP.HCM) làm thuê kiếm tiền”.

Theo bà Võ Thị Kim Khánh - phó chi cục trưởng Chi cục Bảo trợ xã hội và chăm sóc trẻ em Sở LĐ-TB&XH tỉnh Thừa Thiên - Huế, có ba nguyên nhân chính dẫn đến trẻ em bỏ học đi lao động sớm là “nhà nghèo, con đông”, “theo bạn bè, phong trào” và “đầu nậu” về các vùng quê lôi kéo các em vào TP.HCM.

ĐÌNH TOÀN - VÕ HƯƠNG - GIA MINH - HỒ VĂN

Chính quyền cơ sở phải giám sát

Liên quan đến tình trạng lạm dụng lao động trẻ em, ông Lê Thành Tâm - đại biểu Quốc hội, giám đốc Sở Lao động - thương binh và xã hội TP.HCM - cho biết:

- Cần thấy là những trường hợp sử dụng lao động trẻ em chỉ tập trung ở các hộ gia đình, hộ cá thể nhỏ lẻ không đăng ký kinh doanh, không đăng ký thuế, không khai báo về mặt lao động. Cấp sở chúng tôi chỉ nắm lao động chính thức, chứ lao động ở khu vực phi chính thức như thế thì không nắm được. Chính quyền địa phương, nhất là cấp cơ sở như phường, khu phố, mới nắm được.

* Khi báo chí đã phát hiện, có con người, có địa chỉ rồi thì vấn đề xử lý ra sao, thưa ông?

- Chúng tôi sẽ cho thanh tra kết hợp với địa phương kiểm tra để xử lý. Nhưng cũng cần thấy là hầu hết những trường hợp trẻ em làm việc như thế đều có thỏa thuận, có khi cha mẹ của các em đứng ra thỏa thuận để mỗi năm có năm bảy triệu đồng, với họ, đó là số tiền lớn. Nói về mặt nào đó thì bắt tội họ cũng khó.

* Nói như vậy nghĩa là cơ quan chức năng chịu thua?

- Cái này tôi nghĩ rằng chúng tôi không thể đi tận cùng được, quan trọng là công an địa phương phải quản lý được về mặt cư trú và kết hợp chính quyền địa phương tác động với chủ sử dụng lao động buộc họ tuân thủ pháp luật.

Tôi cũng nói thêm, theo dự báo của tôi, tình hình lao động trẻ em vào TP.HCM sắp tới sẽ còn nhiều phức tạp do ảnh hưởng của thiên tai nên có nhiều lý do buộc các em phải mưu sinh. Do đó, chính quyền địa phương và cơ sở phải có trách nhiệm giám sát, không để các em bị bóc lột như đã từng xảy ra.

NGUYỄN TRIỀU

=====================================================================

Ý kiến bạn đọc

* Cứ cho là các người chủ lao động không rõ luật, nhưng còn đâu là câu chuyện của tình người. Phải chăng những người chủ này đã vì lợi nhuận để rồi sẵn sàng tận dụng sức lao động của các em thơ mọi lúc mọi nơi. Và những gì các ông bà chủ này dành trả cho các em có tương xứng với thời gian và công sức của các em bỏ ra?

THÚY HÀ

* Câu chuyện của những người trong cuộc cho ta những nỗi đau khôn tả: Người vì cái nghèo phải để con đi làm xa cực nhọc, và kẻ vì muốn giàu nên sẵn sàng bóc lột sức lao động của trẻ em.

THU HƯỜNG

* Đâu rồi những người hàng xóm, có thấy không việc các trẻ em bị vắt kiệt sức lao động, mà chỉ im lặng? Đâu rồi Đoàn thanh niên, đâu rồi Hội phụ nữ, đâu rồi cảnh sát khu vực và chính quyền địa phương, không lẽ nhắm mắt làm ngơ trước những câu chuyện đau buồn này ngay trên địa bàn mình?

HÀ CƯỜNG

Tôi không thể tin nổi khi đọc bài viết này. Chẳng lẽ vì tiền mà con người ta, những người chủ lao động có thể làm những việc không nghĩ đến lương tâm thế sao? Họ cũng là những người cha, người mẹ, sao nỡ lòng nào như thế?

Rất mong, qua bài báo này các cơ quan chức năng có liên quan sẽ ra tay kịp thời để bảo vệ quyền lợi cho các em, để tuổi thơ của các em không chìm trong màu đen tối nữa.

NGUYỄN THỊ HỒNG

--------------------------

Ý kiến của bạn về vấn đề này ra sao? Hãy chia sẻ với bạn đọc Tuổi Trẻ Online qua email tto@tuoitre.com.vn hoặc trong phần Ý kiến bạn đọc dưới đây. Cám ơn.

Tin bài liên quan