Tuoi Tre Online - Chính trị - Xã hội - Không du di về mặt luật pháp

Chính trị - Xã hội

Vắt sức trẻ em: giải quyết thế nào? (Kỳ cuối)

Không du di về mặt luật pháp

TT - Giải pháp nào để giảm tối đa nạn hành hạ trẻ em? Đó là nội dung của cuộc tọa đàm do báo Tuổi Trẻ tổ chức ngày 11-11.

Luật sư Nguyễn Văn Hậu: “Các em không chỉ bị lạm dụng sức lao động mà còn bị lạm dụng tình dục” - Ảnh: Thanh Đạm

>> Kỳ 1: Cái khó ló... cái sai

Mở đầu buổi tọa đàm, luật sư Nguyễn Văn Hậu - đoàn luật sư TP.HCM - cho biết: “Theo khảo sát của chúng tôi, ở TP.HCM nhu cầu tuyển lao động trẻ em ngày càng cao, chủ yếu bán dạo, làm nhà hàng, may mặc, thậm chí làm việc ở các lò gạch. Các em không chỉ bị lạm dụng sức lao động mà còn bị lạm dụng tình dục. Nhiều người cho rằng tình trạng này chưa giải quyết được do không đủ cơ sở pháp luật là không thuyết phục, hệ thống quy phạm pháp luật của VN về vấn đề này khá đầy đủ.

Theo luật sư Hậu, nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng trẻ em bị bóc lột là do nghèo đói, còn nguyên nhân sâu xa là do cơ hội và khả năng tiếp cận với hệ thống giáo dục, dạy nghề còn hạn chế.

Thiếu trách nhiệm

Kiên quyết vẫn ngăn chặn được nạn chăn dắt ăn xin

Theo tiến sĩ Bích Hồng và luật sư Bảo Trâm, nếu TP.HCM kiên quyết vẫn xử lý được tình trạng chăn dắt trẻ em ăn xin. Nên có chương trình vận động người dân cùng tham gia, mỗi phường phải có đường dây nóng để khi thấy xảy ra hiện tượng chăn dắt trẻ ăn xin trên đường thì người dân lập tức báo cho cơ quan có chức năng giải quyết. Chỉ cần đâu đâu cũng có số điện thoại nóng và có khẩu hiệu “Cho tiền trẻ ăn xin là cho tiền kẻ chăn dắt” thì chắc chắn hạn chế phần nào hiện trạng này.

Đồng thuận với ý kiến của luật sư Hậu, tiến sĩ giáo dục học Nguyễn Thị Bích Hồng (đH Sư phạm TP.HCM) nói từng về miền Trung khảo sát, ở đây có nhiều gia đình tâm sự rất mừng khi đưa được con em mình vào TP.HCM làm việc.

Hầu hết thành viên tham gia buổi tọa đàm đều đồng ý gia đình là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trẻ em bị bóc lột. Những gia đình có con em phải bỏ học và đi lao động ở TP.HCM đều đông con, nghèo khó ở các vùng quê nghèo, nhận thức không đến nơi, không hiểu rằng chính họ đã đẩy con em vào con đường khốn khổ.

Luật sư Nguyễn Bảo Trâm bức xúc: “Nguyên nhân nặng nhất vẫn thuộc về gia đình. Các gia đình đưa ra nhiều lý do để biện minh hành động này, nhưng tất cả đều không thỏa đáng”.

Đại biểu Phan Minh Thắng - phó chủ tịch UBND P.Phú Thạnh, Q.Tân Phú, nơi có nhiều cơ sở sử dụng lao động trẻ em - thừa nhận trong vấn đề này địa phương có trách nhiệm rất lớn. “Đúng là chúng tôi chưa sâu sát, nhiều khi cho rằng chuyện sử dụng lao động trẻ em làm việc như vậy là nhẹ nhàng nên đôi khi bỏ qua” - ông Thắng nói.

Xử lý triệt để hay giải quyết hài hòa?

Theo luật sư Hậu, cần phải xử nghiêm tình trạng sử dụng lao động trẻ em trái pháp luật. Các cơ quan chức năng nên công bố đường dây nóng xử lý loại vi phạm này. Luật sư Nguyễn Bảo Trâm cũng cho rằng không thể có chuyện hài hòa giữa chủ sử dụng lao động và người lao động là trẻ em, nếu chủ sử dụng lao động vi phạm luật phải xử lý triệt để. Đã là trẻ em thì phải được đi học, được vui chơi và chăm sóc để phát triển lành mạnh. Luật sư Trâm còn nói có rất nhiều khẩu hiệu hô hào xử lý nghiêm cha mẹ, chủ sử dụng lao động... nhưng chưa hề thấy tòa án xử những vụ án như thế này.

“Theo tôi, phải xử lý nặng hơn, đồng thời công khai danh sách các cơ sở lạm dụng lao động trẻ em” - luật sư Trâm nhấn mạnh. “Cần dấy lên một phong trào: không để một ai tiếp tục bóc lột trẻ em. Luật pháp phải nghiêm trị cha mẹ “bán lúa non” sức lao động của con mình” - luật sư Bảo Trâm nêu giải pháp. Luật sư Bảo Trâm còn đề nghị sửa đổi quy định xử phạt vi phạm hành chính, mạnh tay xử lý hình sự cá nhân và pháp nhân vi phạm.

Có chung quan điểm, ông Phan Minh Thắng nói cần phải có án điểm, công khai về những vụ vi phạm sử dụng lao động trẻ em để răn đe, giáo dục. Tuy nhiên, bà Lê Thị Xuân Lang, phó chánh thanh tra Sở Lao động - thương binh và xã hội TP.HCM, cho rằng đi vào thực tế mới thấy còn rất nhiều khúc mắc.

Bà Lang đưa ra ví dụ: khi thanh tra sở kiểm tra, xử lý đưa hai lao động trẻ em ở TP.HCM về quê thì các em nói “các cô đưa con về, vài ngày nữa con lại trở lại thôi. Ở đây con còn có cơm ăn chứ về nhà thì chỉ khoai, sắn với mì”. “Vì những câu nói này, chúng tôi phải chùn tay trong xử phạt” - bà Lang tâm sự.

Theo bà Lang, cơ sở nào vi phạm pháp luật, nhận trẻ em lao động dưới 15 tuổi vào làm việc phải được yêu cầu chấm dứt ngay. Những trường hợp lao động trẻ em từ 15-18 tuổi làm việc phải được bảo vệ theo đúng Luật lao động, thời gian làm việc phải được thay đổi. Giải quyết vấn đề hài hòa không có nghĩa du di về mặt luật pháp mà phải đảm bảo các quyền của trẻ em. Các em được lao động và được bảo vệ về mặt luật pháp. “Chúng ta còn quá chậm trong giải quyết. Phải thay đổi” - bà Lang nói.

Đứng về góc độ tâm lý, tiến sĩ tâm lý Nguyễn Thị Bích Hồng nói do nhận thức kém, cha mẹ các em vô tình tước đi quyền của trẻ em khi đưa con vào TP làm việc. Vì vậy đối với gia đình các em, cần tuyên truyền về pháp luật và giáo dục ý thức, trách nhiệm đạo đức của các bậc phụ huynh. Phải giúp cha mẹ hiểu được cho con đi làm như thế là sai pháp luật và rất khổ cực. Riêng đối với chủ sử dụng lao động cần xử phạt nghiêm minh, nhưng đi kèm là phải tuyên truyền pháp luật cho họ hiểu, tạo cơ hội cho họ sửa sai.

“Theo tôi, cũng có nhiều ông bà chủ tốt, chúng ta cần phải gần gũi họ, nhất là chính quyền địa phương phải sâu sát để hiểu họ hơn, hướng dẫn họ cách hành xử đúng chứ không chỉ xử phạt” - bà Hồng nói.

Theo luật sư Nguyễn Thị Hồng Liên, chỉ thị của UBND TP đã quy định rõ những địa chỉ có thẩm quyền và trách nhiệm xử lý những việc liên quan đến nạn bóc lột trẻ em nhưng do các địa phương, ban ngành chưa thật sự quan tâm nên vấn đề này vẫn tiếp diễn. “Pháp luật cụ thể mà chưa thực thi thì việc này vẫn mãi tồn tại thôi”- luật sư Hồng Liên khẳng định.

VÕ HƯƠNG - GIA MINH - HỒ VĂN

Đưa trẻ hồi gia

Tối 13-11, Tổ chức Rồng Xanh (Úc - tổ chức chuyên giúp đỡ trẻ em lao động sớm hồi gia) phối hợp với Tỉnh hội Chữ thập đỏ Thừa Thiên - Huế và UBND xã Lộc Điền (huyện Phú Lộc, Thừa Thiên - Huế) đã đưa được bảy em (sáu nam, một nữ, tuổi 12-14) đi làm thuê từ TP.HCM trở về quê nhà. Bảy em này chủ yếu làm nghề may ở các cơ sở may gia công tư nhân.

Anh Tạ Ngọc Vân - điều phối viên Tổ chức Rồng Xanh - cho biết theo kế hoạch, đợt này tổ chức đưa 12 em (ở xã Lộc Điền) hồi gia nhưng sau nhiều ngày tìm kiếm, thuyết phục chỉ đưa được bảy em trở về. Tại ga Huế, ngay khi vừa xuống tàu tối 13-11, em Trương Văn Thiện (12 tuổi) - một trong bảy trẻ em được hồi gia - mếu máo kể: “Em đi được gần một năm rồi. Vào đó thường làm đến 12g đêm mới nghỉ. Nhiều lần em xin về nhưng ông chủ không cho. Tiền công em làm ông chủ nói tết này về quê sẽ trả”.

* UBND tỉnh Thanh Hóa vừa quyết định thực hiện đề án hồi gia cho trẻ em lang thang tại các tỉnh, TP lớn, trong đó có trên 500 trẻ lang thang ở TP.HCM.

Lần này, UBND tỉnh trực tiếp chỉ đạo các cơ quan chức năng phải đưa các em hồi gia một cách bền vững bằng các việc làm cụ thể như: tạo công ăn việc làm cho các em, giúp cha mẹ và người đỡ đầu các em có thu nhập để bảo đảm cuộc sống, giúp các em trở lại trường học. Khi hồi gia, các em được bàn giao cho địa phương, yêu cầu địa phương và gia đình cùng ký cam kết không để tình trạng trẻ em đi lang thang xảy ra nữa.

ĐÌNH TOÀN - HÀ DUNG

Tin bài liên quan